Oxfam Novib richt haar pijlen op supermarkten. De organisatie strijdt wereldwijd tegen honger en armoede. In Nederland is Oxfam een campagne gestart om de macht van de supermarkten in te dammen. Dat gebeurt onder de naam Behind the Barcodes. Welk verhaal zit er achter de streepjescodes op producten, die we in de supermarkten kopen? Hoeveel procent van de opbrengsten gaat naar de boeren en producenten, hoeveel naar supermarkten, handelaren en fabrieken?
Die cijfers zijn eigenlijk schrikbarend als je kijkt naar het marktaandeel: Het grootste aandeel, 30 %, is voor de supermarkten; 22 % gaat naar de fabrieken; 18 % is voor de (tussen)handel en slechts 13% is voor de boeren en producenten. In haar campagne heeft Oxfam in Nederland de grootste vijf supermarkten onder de loep genomen: Albert Heijn, Jumbo, Plus, Lidl en Aldi.
In een speciale tabel (zie afbeelding boven) laat Oxfam zien hoe die vijf supermarkten op bepaalde onderdelen scoren op basis van hun eigen gegevens en inzichten. Berekend zijn scores op de volgende onderdelen: Transparantie en verantwoording; omstandigheden voor arbeiders; boeren; vrouwen. Op een schaal van 0 tot 100 (van slecht naar goed) is de hoogste score (17%) voor Plus op de onderdelen transparantie en arbeiders. Alle andere scores liggen aanzienlijk lager en dus dik en dik onvoldoende. Jumbo scoort op alle onderdelen het slechtst: nul procent!
Deze beoordelingen komen tot stand op wat de supermarkten zelf in het openbaar beloven, bijvoorbeeld in jaarverslagen, verklaringen op hun website en op aantijgingen van het Business&Human Resource Center van mensenrechtenschendingen en de reacties van de supermarkten zelf hierop.
Deze en andere informatie werd naar voren gebracht tijdens een presentatie, die Oxfam Novib-medewerker Ioan Nemes hield voor een gehoor van vrijwilligers van Fairtrade Gouda in het Huis van de Stad. “Het probleem is, dat de Nederlandse consumenten een zeer positief beeld hebben van supermarkten en hun streven om eerlijke handel te drijven met eerlijke prijzen. Dat maakt het lastig om campagne te voeren tegen deze supermarkten en de consumenten ervan te overtuigen dat het allemaal niet zo goed is wat deze supermarkten doen”, zo schetste Ioan Nemes de problemen waar Oxfam tegenaan loopt tijdens genoemde campagne.
“Opvallend is een verschuiving in de machtsposities. Die macht gaat steeds meer naar de supermarkten en steeds minder naar de grote merken.” De situatie van boeren in ontwikkelingslanden wordt er niet beter op. Ioan Nemes schetste de situatie voor bananenboeren op de Filipijnen. De prijzen voor bananen zijn wereldwijd voortdurend gedaald, terwijl de productiekosten stegen. De boeren maakten daardoor steeds meer schulden. Die liepen zo hoog op dat ze hun land moesten verkopen. Maar om toch aan inkomsten te komen, gingen die boeren werken op wat voorheen hun eigen land was. Hun positie was zó afhankelijk dat ze vaak als een soort slaven moesten werken. Oxfam Novib is de strijd aangegaan tegen deze moderne vorm van slavernij, ondermeer door samen met banken land terug te kopen voor de boeren.
Wat kunnen consumenten in ons land doen? Ioan Nemes: “Consumenten kunnen dit doorbreken door bewust te kopen. Door supermarkten op hun verantwoordelijkheid te wijzen. De campagne van Oxfam is erop gericht om de supermarkten te dwingen hun verantwoordelijkheid te nemen voor hun manier van handelen. Dat is een moeizame strijd, maar we boeken resultaten. De petitie die we vorig jaar hebben opgesteld richting supermarkten, is in ons land door 25.000 consumenten getekend (wereldwijd door 250.000). Supermarkten beweren dat hun klanten liever niet met deze zaken worden geconfronteerd als ze boodschappen doen. Wij denken dat dat wel meevalt. Klanten moeten boos worden. Ze moeten eisen stellen aan de supermarkten; ze mogen verwachten dat met de aangeboden producten alles in orde is. We hebben nog een lange weg te gaan, maar we boeken vorderingen.”

Meer informatie over Oxfam Novib en bovengenoemde actie is op onderstaande links te vinden: Behind the Barcodes/Vraag-en-antwoord

Er staat ook diverse korte filmpjes op youtube, zoals:  Aanbieden petitie supermarkten “Ik eis eerlijke boodschappen!”  , Uitbuiting in je eten – niet jouw probleem!  en Hoe komt uitbuiting in ons eten terecht?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

ontvang eerlijk nieuws, hooguit 8 keer per jaar.

U bent ingeschreven!